ପୂର୍ବ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଭୂକମ୍ପଜନିତ ବିପଦ ଅଧିକ, ଏନ୍ସିଏସ୍ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ସୂଚନା
ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ସାହୁ
ଭୁବନେଶ୍ୱର, ନଭେମ୍ବର ୧୧: ଭୁବନେଶ୍ୱରର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ସହରର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ, ବିଶେଷକରି କୁଆଖାଇ ଓ ଦୟା ନଦୀ ସଂଲଗ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଭୂକମ୍ପଜନିତ ଭୂମିକମ୍ପନର ଅଧିକ ପ୍ରଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଜାତୀୟ ଭୂକମ୍ପ ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (ଏନ୍ସିଏସ୍) ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଥିବା ଭୂକମ୍ପ ମାଇକ୍ରୋଜୋନେସନ୍ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଏହି ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ଅଧ୍ୟୟନର ନିଷ୍କର୍ଷ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଏନ୍ସିଏସ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡ. ଜି. ସୁରେଶ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ମାଟି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ନରମ ଥିବା ସହ ଭୂଗର୍ଭରେ ଶକ୍ତ ଶିଳାସ୍ତର ଅଧିକ ଗଭୀରରେ ରହିଛି। ଫଳରେ ଭୂକମ୍ପ ତରଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବ ଏଠାରେ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ କୋଠାବାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ଭୂକମ୍ପ ନିରୋଧୀ ନିର୍ମାଣ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ବୁଧବାର ଏଠାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ (ସୋଆ) ଡିମ୍ଡ ଟୁ ବି ୟୁନିଭର୍ସିଟିଠାରେ ଆୟୋଜିତ ‘ପରିବେଶଜନିତ ବିପଦ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା’ ଶୀର୍ଷକ ଜାତୀୟ କର୍ମଶାଳାରେ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ ଡ. ସୁରେଶ କହିଥିଲେ ଯେ ଓଡ଼ିଶା ଭୂକମ୍ପୀୟ ଜୋନ୍-୨ ଓ ଜୋନ୍-୩ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନୁଗୁଳ, କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଦେଇ ପାରାଦୀପ ଓ ପୁରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ମହାନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ମଧ୍ୟମ ଭୂକମ୍ପ ବିପଦପ୍ରବଣ ଜୋନ୍-୩ରେ ରହିଛି।
ଏନ୍ସିଏସ୍ ପକ୍ଷରୁ ୨୦୨୫ ଜୁଲାଇରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିକାଶ ଯୋଜନା ଅଞ୍ଚଳର ୪୨୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ ୧,୬୫୦ଟି ସ୍ଥାନରେ ଭୂମିକମ୍ପନ ମାପ କରାଯିବା ସହ ୩୦ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀରତାରେ ଭୂତଳ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ୧,୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ମାଟି ନମୁନାର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ସହରର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ୩୦ ମିଟର ଗଭୀରତା ମଧ୍ୟରେ ମାଟିର ଭୂକମ୍ପ ତରଙ୍ଗ ପରିବହନ କ୍ଷମତା (ଶିୟର୍ ୱେଭ୍ ଭେଲୋସିଟି) ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ୩୬୦ରୁ ୭୬୦ ମିଟର ରହିଛି। ଏହା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଦୃଢ଼ ଭୂମିର ସୂଚକ। କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରେ ଏହା ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ୧୮୪ରୁ ୩୬୦ ମିଟରକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ଯାହା ନରମ ମାଟିର ସୂଚନା ଦେଉଛି। ସେହିପରି ପଶ୍ଚିମ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ୨ରୁ ୨୦ ମିଟର ଗଭୀରତାରେ ଶକ୍ତ ଶିଳାସ୍ତର ମିଳିଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୮୬ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀରରେ ରହିଛି।
ମାଟିର ପ୍ରକୃତି ଯୋଗୁଁ ଭୂକମ୍ପ ସମୟରେ ଭୂମିକମ୍ପନର ତୀବ୍ରତା ତିନିଗୁଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିପାରେ ବୋଲି ଏନ୍ସିଏସ୍ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଜଗମରା ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପ୍ରଭାବ ଦୁଇରୁ ପାଞ୍ଚଗୁଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ମାଇକ୍ରୋଜୋନେସନ୍ ମାନଚିତ୍ରରେ ଏଠାରେ ଭୂମିର ସର୍ବାଧିକ ତ୍ୱରଣ ୦.୧୪ରୁ ୦.୧୭ ଜି ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏହା ଜାତୀୟ ନିର୍ମାଣ ସଂହିତାରେ ଜୋନ୍-୩ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ୦.୦୮ ଜି ଡିଜାଇନ୍ ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣ।
ଚକେଇସିଆଣି, ପାହାଳ, ପୁରୁଣା ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ଉତ୍ତରା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରକାରର ଭୂକମ୍ପୀୟ ବିପଦ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି।
ଡ. ସୁରେଶ କହିଥିଲେ ଯେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମଗ୍ରିକ ବିପଦ ସୂଚକାଙ୍କ କମ୍ ଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ମଧ୍ୟମରୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ରହିଛି। ତେବେ ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ଲୋକେ ଆତଙ୍କିତ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ବୈଷୟିକ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଥିଲେ।
“ସହରର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକା, ସେତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ,” ବୋଲି ସେ କହିବା ସହ ଯେକୌଣସି ନିର୍ମାଣ ପୂର୍ବରୁ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ଭୂମିର ପ୍ରକୃତି ଓ ସ୍ଥିରତା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।
ସୋଆର କୁଳପତି ପ୍ରଫେସର ପ୍ରଦୀପ୍ତ କୁମାର ନନ୍ଦ ଉଦ୍ଘାଟନୀ ଅଧିବେଶନରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ଏନ୍ଭାୟରନ୍ମେଣ୍ଟ ଆଣ୍ଡ କ୍ଲାଇମେଟ୍ ଏବଂ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନିକାଲ୍ ଏଜୁକେସନ୍ ଆଣ୍ଡ ରିସର୍ଚ୍ଚର ରସାୟନ ବିଭାଗର ମିଳିତ ଆନୁକୂଲ୍ୟରେ ଏହି ତିନିଦିନିଆ ଜାତୀୟ କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜିତ ହୋଇଛି।
———————–
ଫଟୋ କ୍ୟାପ୍ସନ୍: ବୁଧବାର ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ସୋଆ ଡିମ୍ଡ ଟୁ ବି ୟୁନିଭର୍ସିଟିଠାରେ ‘ପରିବେଶଜନିତ ବିପଦ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା’ ଶୀର୍ଷକ ତିନିଦିନିଆ ଜାତୀୟ କର୍ମଶାଳାର ଉଦ୍ଘାଟନୀ ଉତ୍ସବରେ ଉପସ୍ଥିତ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ଅତିଥିମାନେ।
